TP HCM cần một khung thể chế mạnh hơn, đầy đủ hơn để hình thành siêu đô thị đủ sức dẫn dắt kinh tế cả nước và cạnh tranh ở khu vực.
Hôm nay (8-12), Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98/2023 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP HCM. Đây không chỉ là một văn bản kỹ thuật pháp lý, mà còn là “chìa khóa thể chế” để TP HCM mở ra một giai đoạn bứt phá mới sau khi không gian đô thị – hành chính – kinh tế đã thay đổi mạnh mẽ từ ngày 1-7-2025.
Chọn đúng điểm đột phá
TP HCM đang đứng trước cơ hội lớn để bước vào giai đoạn tăng trưởng mới. Nếu không có khung cơ chế đủ mạnh, những áp lực về hạ tầng, dân số và kinh tế sẽ tiếp tục là rào cản, khiến thành phố khó giữ vai trò dẫn dắt như kỳ vọng. Việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98 không phải là đặc quyền dành riêng cho TP HCM, mà là đầu tư thể chế cho sự phát triển chung của cả nước.
PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, thành viên Tổ Công tác tham mưu xây dựng và phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP HCM, nhìn nhận Nghị quyết 98 sau thời gian triển khai đã cho thấy những hiệu ứng tích cực đối với tiến trình cải cách thể chế tại thành phố. Nghị quyết này đang được sửa đổi, bổ sung. Điều quan trọng không nằm ở số lượng cơ chế mới được trao quyền, mà là ở cách thành phố bắt đầu hình thành năng lực thể chế mới với tinh thần dám làm, dám chịu trách nhiệm và dám thử nghiệm những mô hình mà trước đây chưa từng có tiền lệ.
“Việc sửa đổi, bổ sung được kỳ vọng sẽ tạo ra Nghị quyết 98 phiên bản 2.0 với tầm nhìn dành riêng cho một siêu đô thị, củng cố năng lực quản lý để dẫn dắt kinh tế Việt Nam; tạo ra khuôn khổ đầy đủ cho mô hình quản trị đại đô thị tương đương Tokyo, Seoul hay Greater London” – PGS-TS Nguyễn Hữu Huân nhìn nhận.
Theo ông Nguyễn Hữu Huân, Nghị quyết 98 được sửa đổi, bổ sung cũng giúp TP HCM tăng thêm sức cạnh tranh trong bối cảnh mới, thu hút thêm nhiều nhà đầu tư chiến lược cùng tham gia xây dựng siêu đô thị, nhất là nhà đầu tư chiến lược cho trung tâm tài chính quốc tế. TP HCM với khát vọng xây dựng trung tâm tài chính quốc tế trở thành một cực tăng trưởng mới của quốc gia, vì thế cần phải chọn đúng điểm đột phá để không bỏ lỡ cơ hội. Đó chính là việc chủ động bước vào lĩnh vực kinh tế số (on-chain) – nơi tài sản, dòng tiền và các quy trình kinh doanh được vận hành trực tiếp trên hệ chuỗi khối (blockchain).
Liên minh Kinh tế On-chain (GOE Alliance) là một sáng kiến được công bố trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2025 vừa diễn ra tại TP HCM. Liên minh này sẽ đóng vai trò quan trọng, trở thành cánh cửa an toàn để thu hút các định chế tài chính và blockchain hàng đầu thế giới.
Blockchain và các hạ tầng on-chain đang định hình lại toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu: dòng vốn di chuyển theo thời gian thực, tài sản được số hóa và phân mảnh, thanh toán xuyên biên giới không còn giới hạn; những thị trường hoàn toàn mới được hình thành dựa trên dữ liệu và dự minh bạch…
Không gian đô thị – hành chính – kinh tế tại TP HCM đã thay đổi mạnh mẽ từ ngày 1-7-2025. Ảnh: HOÀNG TRIỀU
Tháo gỡ rào cản thu hút vốn
Ông Đặng Huy Đông, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quy hoạch và Phát triển – Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, phân tích các nhà đầu tư đều dùng đòn bẩy tài chính.
Với một ít vốn mồi khoảng 15%-20% là vốn chủ sở hữu, còn lại họ đều huy động qua các kênh ngân hàng, quỹ đầu tư trái phiếu… Vì vậy, nếu chính sách không phù hợp thì dù nhà đầu tư chiến lược lớn cỡ nào cũng không thể tiếp cận được 80%-85% vốn vay cho các dự án.
Theo ông Đặng Huy Đông, tháo gỡ trình tự thủ tục phê duyệt quy hoạch, phê duyệt dự án, lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu là những chính sách chung để đẩy nhanh tiến độ tất cả các dự án đầu tư công và đầu tư tư nhân tại TP HCM. Giải quyết được rủi ro về hành chính và công vụ sẽ là điều kiện tiên quyết để thành phố thu hút vốn tư nhân, đẩy nhanh tiến độ giải ngân của tất cả dự án, công hay tư.
Bên cạnh đó, TP HCM cần xây dựng chính sách riêng dành cho từng nhóm dự án – đầu tư công, đầu tư tư nhân, kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và dự án đầu tư kinh doanh của tư nhân. Chính sách cho dự án bất động sản cũng phải khác chính sách cho dự án giao thông, y tế, giáo dục, môi trường…
Chính sách chung tại TP HCM cần theo hướng quy hoạch phê duyệt tổng thể một lần, tạo quy mô gói thầu lớn, có tính chất, đặc điểm như nhau (như dự án metro) để tạo lợi thế và tăng tính hấp dẫn của thị trường, tăng tính cạnh tranh, nhờ đó giảm chi phí. Vì vậy, TP HCM cần được phân thêm thẩm quyền liên quan việc điều chỉnh, phê duyệt các quy hoạch trên địa bàn.
