Chương trình này, tên chính thức là Hệ thống nguồn nhân lực của người sáng tạo tương lai, nhắm đến những người có bằng cấp từ các trường hàng đầu.
Những người tốt nghiệp trong vòng 5 năm qua từ một trường đại học được xếp hạng trong top 100 của ít nhất hai trong ba danh sách xếp hạng đại học toàn cầu có thể đến Nhật Bản cùng gia đình để tìm việc làm hoặc bắt đầu kinh doanh riêng trong tối đa hai năm.
Mặc dù có vẻ triển vọng, nhưng chương trình này dường như không có tác động lớn. Lý do thứ nhất là tiền lương. Những sinh viên tốt nghiệp các trường đại học hàng đầu mà J-Find nhắm đến sẽ được trả lương cao hơn ở Mỹ. Theo một cuộc khảo sát được thực hiện vào cuối năm ngoái do Hiệp hội các trường đại học và nhà tuyển dụng quốc gia ở Mỹ thực hiện, một sinh viên kỹ thuật mới tốt nghiệp ở Mỹ có thể nhận mức lương khởi điểm trung bình là 74.405 USD/năm.
Những người có bằng cử nhân kinh doanh có thể nhận được 62.069 USD/năm. Mức lương này cao hơn gấp đôi so với mức lương mà những sinh viên tốt nghiệp các chuyên ngành trên có thể có được ở Nhật Bản.
Thứ hai, hệ thống việc làm của Nhật Bản cũng không dễ tiếp cận đối với người nước ngoài. Ở Nhật Bản, sinh viên thường dành 12 đến 18 tháng trong hai năm cuối đại học để tìm việc sau khi tốt nghiệp. Quá trình này có thể gây khó khăn cho những người mới, ngay cả khi họ trực tiếp đến Nhật Bản.
Đánh giá về J-Find, một sinh viên tốt nghiệp tại Đại học Tokyo đến từ nước cộng hòa Gruzia (Gru-di-a) cho rằng: “Tôi không nghĩ hệ thống này sẽ có nhiều tác động đến nhiều sinh viên nước ngoài. Không nhiều sinh viên nước ngoài tại 100 trường đại học hàng đầu có thể nói tiếng Nhật, vì vậy họ có thể sẽ chọn các quốc gia như Vương quốc Anh có chính sách tương tự và cho phép họ làm việc bằng tiếng Anh”. Cô nói thêm: “Ngoài ra, sự cạnh tranh để thu hút nhân tài đối với Nhật Bản là khó khăn vì Mỹ và nhiều nước châu Âu đưa ra mức lương cao hơn”.
Tuy nhiên, có rất nhiều người nước ngoài quan tâm đến việc học tập và làm việc tại Nhật Bản. Năm 2022, có khoảng 230.000 sinh viên nước ngoài theo học tại quốc gia này. Điều thú vị là 93% đến từ các quốc gia châu Á và nhiều người đến từ những quốc gia không có thứ hạng cao trong bảng xếp hạng 100 trường đại học hàng đầu.
Tính đến tháng 6/2022, gần 90% chuyên gia nước ngoài có tay nghề cao đang làm việc tại Nhật Bản đến từ châu Á. Theo số liệu của Cục Quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản, gần một nửa nhóm này đến từ các quốc gia Đông Á, phần còn lại chủ yếu đến từ Đông Nam hoặc Nam Á.
Tám năm trước, người châu Á chiếm 79% tổng số chuyên gia nước ngoài có tay nghề cao tại Nhật Bản. Vào thời điểm đó, khoảng 70% số nhân lực đó đến từ Đông Á. Một sinh viên Ấn Độ theo học ngành công nghệ thông tin (CNTT) tại một trường cao học ở vùng Chugoku nhận định: “Nhật Bản có đẳng cấp thế giới về công nghệ sản xuất, vì vậy tôi muốn tích lũy kinh nghiệm tại một công ty sản xuất của Nhật Bản và sử dụng kiến thức chuyên môn của mình trong quá trình số hóa”.
Trong số 89 trường đại học phù hợp với các tiêu chí của chương trình J-Find, có hai trường ở Nhật Bản, 15 trường ở các quốc gia châu Á khác và 7 trường ở Australia (Ô-xtrây-li-a). Phần còn lại là các trường tại Mỹ hoặc châu Âu.
Ngoài hai trường đại học ở Singapore, không có trường châu Á nào trong danh sách 89 trường ở Đông Nam hoặc Nam Á. Thay vào đó, đó là ở Trung Quốc đại lục, Hong Kong (Trung Quốc) và Hàn Quốc. Có ý kiến cho rằng sẽ hợp lý hơn nếu Nhật Bản có một chương trình dành cho sinh viên từ các trường đại học hàng đầu ở Nam và Đông Nam Á.
Thứ nhất, nhiều thanh niên ở những khu vực này khó tìm được việc làm. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, tỷ lệ thất nghiệp của những người từ 15 đến 24 tuổi ở Ấn Độ năm 2022 là 23,2%, trong khi tỷ lệ này là 20,6% ở Nepal (Nê-pan)và 13% ở Indonesia (In-đô-nê-xi-a). Những thanh niên này có thể tìm thấy nhiều cơ hội hơn ở Nhật Bản.
Thứ hai, mặc dù trình độ tiếng Nhật có thể là một trở ngại, nhưng các công ty Nhật Bản ưu tiên những sinh viên mới tốt nghiệp, tiêu chí này được coi là thuận lợi hơn so với các công ty nước ngoài, những công ty thường tìm kiếm những ứng viên mới vào nghề có kỹ năng và kinh nghiệm.
Các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản và các nhà lãnh đạo ngành công nghiệp nên thoát khỏi tư duy hướng về phương Tây hiện tại của họ và cố gắng thu hút những sinh viên châu Á tốt nghiệp có nhiệt huyết với tiềm năng lớn. Không có tài năng nước ngoài từ khắp châu Á, tình trạng thiếu lao động của Nhật Bản có thể sẽ tiếp tục trầm trọng.
