Một đề xuất khá trễ về gia hạn trợ cấp cho các nhà máy điện than đã làm đảo lộn kế hoạch phê duyệt cải cách thị trường điện của Liên minh châu Âu (EU) vốn được thiết kế để khối này chuyển đổi hệ thống điện sang sử dụng năng lượng sạch hơn.
Các Bộ trưởng Năng lượng của EU nhóm họp tại Luxembourg (Lúc-xăm-bua) ngày 19/6 với mục tiêu thống nhất lập trường về các quy tắc thị trường điện mới. Mục tiêu là tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng thải ít carbon và tránh lặp lại cuộc khủng hoảng năm ngoái, khi giá khí đốt cao kỷ lục khiến người tiêu dùng đối mặt với hóa đơn năng lượng tăng vọt.
Đề xuất cải cách nhắm tới việc bình ổn giá điện bằng cách đưa các nhà máy điện hạt nhân và năng lượng tái tạo mới do nhà nước hậu thuẫn tham gia các “hợp đồng chênh lệch” giá cố định. Các Bộ trưởng cần giải quyết những khác biệt trong một số nội dung, bao gồm cách thức chi tiêu các khoản thu từ các chương trình trợ cấp này.
Nhưng các cuộc đàm phán đã trở nên phức tạp do một đề xuất muộn của Thụy Điển, quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên của EU. Theo đó, Thụy Điển muốn EU cho phép các nước kéo dài cơ chế trợ cấp công suất cho các nhà máy điện than (những nhà máy này được trả tiền để duy trì đủ công suất phát điện dự phòng để tránh mất điện).
Ba Lan – quốc gia có thể kéo dài chương trình hỗ trợ cho các nhà máy điện than sau năm 2025 theo đề xuất – đã kêu gọi các chính phủ khác hiểu cho nhu cầu an ninh năng lượng của từng quốc gia.
Nhưng các nước gồm Đức, Bỉ và Luxembourg đã từ chối vì đề xuất này có nguy cơ cản trở một thỏa thuận về cải cách năng lượng tổng thể.
Bộ trưởng Năng lượng Pháp Agnes Pannier-Runacher kêu gọi xây dựng một giải pháp vừa duy trì tham vọng khí hậu của EU vừa phản ánh hoàn cảnh riêng của các quốc gia.
Than là nhiên liệu hóa thạch thải ra nhiều khí CO2 nhất. Các nhà khoa học cho biết thế giới phải giảm mạnh sử dụng than trong thập kỷ này nếu muốn tránh những tác động nghiêm trọng nhất của quá trình biến đổi khí hậu.
Một số quốc gia EU cho biết họ cần linh hoạt hơn trong tốc độ loại bỏ than, đồng thời hỗ trợ các ngành công nghiệp mới trong các cộng đồng lâu nay phụ thuộc vào ngành than. Như tại Ba Lan, 70% nguồn năng lượng của nước này đến từ than đá.
Ngoài ra, các Bộ trưởng cũng sẽ xem xét một đề xuất khác được Tây Ban Nha và Hy Lạp ủng hộ. Theo đề xuất, các quốc gia EU được phép thu lại doanh thu từ một số nhà máy điện nếu giá điện tăng đột biến. Song điều này bị nhiều hội đoàn kinh doanh trong ngành năng lượng phản đối.
Một khi các nước EU đạt được đồng thuận về quan điểm chung, họ vẫn phải đàm phán một thỏa thuận nâng cấp thị trường điện với Nghị viện châu Âu. Mục tiêu là thông qua dự luật trước cuộc bầu cử quốc hội EU vào năm tới.
Theo Vnanet
