Dù ghi nhận kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm khả quan song bất ổn về nguồn cung và giá xăng dầu cùng giá cước tàu biển giảm sâu đang đặt doanh nghiệp logistics vào tình thế hết sức cấp bách, khó khăn.
Bội thu
Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho biết, 9 tháng đầu năm, vận chuyển hàng hóa đường biển đạt hơn 77,8 triệu tấn, tăng khoảng 27,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Bên cạnh đó, chỉ số giá vận tải đường biển trong quý 3 tăng gần 5% so với cùng kỳ, tính chung 9 tháng tăng hơn 11%. Đây là động lực lớn cho nhu cầu vận tải biển phục hồi và giúp các doanh nghiệp vận tải biển, cảng biển niêm yết trên sàn chứng khoán phần lớn đều báo lãi tăng mạnh.
Quý 3, Tổng công ty cổ phần Vận tải dầu khí (PVTrans – PVT) ghi nhận lợi nhuận sau thuế gần 390 tỷ đồng, tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ 2021. Sau 9 tháng, doanh nghiệp này có lãi trước thuế hơn 1.035 tỷ đồng, vượt 72% kế hoạch cả năm.
Công ty cổ phần Vận tải và Xếp dỡ Hải An (HAH) cũng có lợi nhuận sau thuế tăng hơn 2,7 lần so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 270 tỷ đồng. Một “ông lớn” khác thuộc ngành vận tải biển là Công ty cổ phần Gemadept (GMD) cũng có kết quả kinh doanh thuận lợi với lãi quý 3 tăng hơn 76% lên gần 290 tỷ đồng. Sau 9 tháng, GMD cách đích kế hoạch lợi nhuận sau thuế khoảng 6%, tăng gần 84% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tương tự, “anh cả” Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines – MVN) lãi ròng 9 tháng đạt hơn 2.770 tỷ đồng, tăng hơn 30% so với cùng kỳ 2021 và vượt 10% kế hoạch cả năm.
Ngoài ra, CTCP Cảng Đà Nẵng (CDN), CTCP Đầu tư và Phát triển Cảng Đình Vũ (DVP), CTCP Cảng Đồng Nai (PDN) và nhiều doanh nghiệp khác cũng nối gót các “ông lớn” báo lãi ròng khủng trong quý vừa qua.
Dù bức tranh kinh doanh tích cực, song cổ phiếu nhóm này trên sàn chứng khoán cũng không tránh khỏi những tác động tiêu cực trong bối cảnh VN-Index giảm 30% từ tháng 4 năm nay và nhiều lần lọt TOP giảm sâu thế giới.
Tính đến cuối phiên 14/11, cổ phiếu PVT ở mức 15.550 đồng/CP, giảm hơn 38% so với đầu năm, định giá P/B về còn 0,88. Cổ phiếu HAH còn giảm sâu hơn, thậm chí về đáy 15 tháng. Đóng cửa phiên 14/11 tại mức 25.850 đồng/CP, thị giá cổ phiếu HAH đã giảm 62% so với đầu năm. Tương tự, so với đầu năm, cổ phiếu GMD giảm 11%; MVN giảm 47%; CDN giảm 18%, DVP giảm 27%…
Giá cước tàu biển giảm sút gây áp lực lên ngành logistics. Ảnh shutterstock
Bấp bênh
Dù kết quả 9 tháng đầu năm ghi nhận khả quan song trong phản ánh gửi đến Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (thuộc Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng), doanh nghiệp ngành logistics cho biết họ đang gặp khó do bất ổn về nguồn cung và giá xăng dầu tại Việt Nam và thế giới.
Cụ thể, 2 tháng gần đây, tại nhiều trung tâm kinh tế của cả nước, trong đó có TP.HCM và Hà Nội, đã xảy ra tình trạng thiếu hụt xăng dầu làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của các doanh nghiệp vận tải – một mắt xích quan trọng trong chuỗi dịch vụ logistics. Mặc dù, tình hình hiện tại đã được tạm thời khắc phục, nhưng nhiều dự báo cho thấy tình trạng thiếu xăng, dầu có thể tái diễn, nhất là trong những tháng cuối năm – thời điểm cao điểm của hoạt động logistics.
Bên cạnh đó, giá dầu thế giới có thể sẽ bị đẩy lên mức cao, bởi các nguyên nhân như: Lượng dầu được tung ra thị trường từ kho dự trữ chiến lược của Mỹ đang giảm xuống; và lượng dầu xuất khẩu từ Nga sẽ giảm xuống trước khi Liên minh châu Âu (EU) áp đặt các lệnh cấm vận lên quốc gia này và sẽ kích hoạt toàn bộ lệnh cấm vận vào cuối năm nay.
Giá cước vận tải đang liên tục giảm. Nguồn Drewry
Đặc biệt, việc giá cước tàu biển xuống gần như trước dịch, thậm chí một số nơi giá về âm cũng là khó khăn lớn của ngành logistics. Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu thị trường hàng hải Drewry, giá cước vận tải container trung bình đã giảm xuống mức rất thấp so với đầu năm và giảm 67% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong báo cáo mới đây, SSI Research cho rằng một số lượng lớn tàu sẽ quay trở lại thị trường nội địa, vì việc gia hạn hợp đồng thuê tàu sẽ khó khăn hơn. Do đó, nguồn cung tăng có thể gây áp lực lên giá cước và ước tính giá cước trung bình sẽ giảm 30% vào năm 2023.
Công ty chứng khoán này nhận định sự bùng nổ nhu cầu vận tải biển trong giai đoạn vừa qua chủ yếu là do tác động của dịch COVID, do đó sẽ kém bền vững hơn so với giai đoạn trước cuộc khủng hoảng năm 2008, khi quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ và hoạt động thương mại gia tăng trên toàn thế giới.
Bên cạnh đó, các hãng vận tải hiện nay cũng thận trọng hơn khi đầu tư đóng mới tàu, tỷ lệ đơn đóng mới trên tổng đội tàu chỉ đạt 28%, thấp hơn đáng kể mức 70% trong cuộc khủng hoảng năm 2008.
Mặt khác, thách thức cho ngành vận tải biển còn đến từ quy định mới của Tổ chức hàng hải quốc tế (IMO), áp dụng từ năm 2023. Quy định này yêu cầu các hãng vận tải phải giảm lượng khí thải bằng cách giảm tốc độ chạy tàu, nâng cấp tàu hoặc mua tín chỉ carbon. Theo SSI Research, quy định mới có thể làm giảm 5-10% năng lực hoạt động của đội tàu.
Về phần mình, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng những căng thẳng địa chính trị leo thang và tình trạng suy thoái toàn cầu có thể gây sức ép đến tốc độ tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp cảng biển trong giai đoạn cuối năm 2022 và kéo dài đến năm 2023.
